Metacity: bộ quy chuẩn chung cho một thế giới ảo
Metacity là nền tảng metaverse (thế giới ảo trên mạng), nơi dựng một thành phố 3D để cư dân mua đất, xây nhà và kiếm sống bằng chính công sức xây. Sinh Vũ làm bộ nhận diện (logo, màu sắc, hình ảnh giúp người ta nhận ra thương hiệu) và bộ quy chuẩn (tài liệu quy định cách dùng chúng cho đồng bộ) cho nền tảng này. Nhờ vậy, bốn nhóm sản xuất mỗi ngày làm ra nhiều hình ảnh khác nhau mà tất cả vẫn trông như thuộc về cùng một thành phố.
Vấn đề
Việc Metacity muốn làm nghe khó tin: dựng một thành phố 3D để người ta mua đất, xây nhà và kiếm sống bằng chính công sức xây. Lúc đó, thành phố ấy chưa có viên gạch nào, chưa có con đường nào. Ngành Web3 (các dự án mạng dùng công nghệ chuỗi khối) khi ấy lại đầy dự án biến mất sau vài tháng. Vì vậy, việc khó nhất là làm cho người ngoài tin, vẽ đẹp hơn thì chưa đủ.
Niềm tin của người ngoài rất dễ mất. Bốn nhóm sản xuất làm việc song song: dựng hình 3D, thiết kế, lập trình và truyền thông cộng đồng. Mỗi ngày, mỗi nhóm đưa ra công chúng một phần của thế giới ấy. Nếu các phần không khớp nhau, cả thành phố trông chắp vá, và người xem có thêm lý do để quay đi.
Cách làm
Sinh Vũ chốt vị trí của thương hiệu, tức cách người ngoài nhìn nhận Metacity, trước khi vẽ. Metacity không chọn vị trí của một trò chơi kiếm tiền, loại nơi ai cũng hứa lợi nhuận và trông giống hệt nhau. Metacity chọn vị trí của một thành phố: có quy hoạch, có hạ tầng, có công dân, có luật đất đai. Vị trí này đòi hỏi đội ngũ làm khắt khe hơn, vì một thành phố phải sống được chứ không chỉ để chơi.
Từ vị trí đó, Sinh Vũ chia thế giới Metacity thành ba lõi để mọi thứ về sau đều có chỗ xếp vào. Lõi biểu tượng nhân tạo dành cho con người, lõi năng lượng dành cho công nghệ, lõi môi trường dành cho thiên nhiên. Kiến trúc sư dựng một toà tháp, người viết bài đặt một cái tên, người làm giao diện xếp một danh mục. Trước khi quyết định, ai cũng đối chiếu với ba lõi này.
Biểu tượng Metacity là chữ M ghép từ hai hình tam giác vẽ bằng nét mảnh, cắt nhau ở giữa. Nhìn lâu, nó giống một dãy núi, cũng giống một cái cổng. Đó là chủ ý: biểu tượng như cửa ngõ dẫn vào một vùng đất. Vì chỉ gồm nét và hình học đơn giản, biểu tượng vẫn nhận ra được ở kích thước 16 điểm ảnh trên trình duyệt, cũng như trên tấm biển cao ba mét ngoài sảnh.
Sinh Vũ thử biểu tượng ở những chất liệu khó nhất trước: khắc chìm (khắc lõm xuống) trên đá đen, dập nổi (ép cho nổi khối) trên giấy mỹ thuật, thêu trên vải, phát sáng trên tường tối, in ép kim (ép lớp kim loại bóng bằng nhiệt) trên thân bút. Chất liệu càng khó thì lỗi càng lộ rõ. Qua được vòng thử này, về sau ai dùng biểu tượng cũng khó làm hỏng nó.
Các thương hiệu công nghệ ở Việt Nam thường dùng màu xanh dương. Metacity chọn hướng khác: dải màu chuyển dần từ hồng sen sang tím chàm. Đây là thứ ánh sáng quen thấy trên màn hình và đèn neon hơn là ngoài tự nhiên. Màu này hợp với một thành phố sinh ra từ ánh sáng nhân tạo. Nó cũng giúp Metacity khác hẳn những thương hiệu công nghệ cùng nằm trong một khung hình.
Sinh Vũ dựng hệ màu theo ba trục là sắc độ, nhiệt độ và sắc màu (mỗi trục là một hướng thay đổi của màu). Mỗi trục chia thành nhiều bậc để màu dùng được lâu dài, không phụ thuộc cảm hứng nhất thời. Khi người thiết kế cần một sắc tím nhạt hơn cho nền bảng biểu, họ tra bảng màu và lấy đúng bậc cần, không pha tay. Nhờ đó, bảng màu trở thành công cụ làm việc chung của cả đội.
Người ta không mua đất ở nơi mình chưa hình dung được. Vì vậy, Sinh Vũ dựng bộ hình ảnh truyền thông của Metacity như ảnh chụp từ một nơi có thật: hành lang neon dẫn vào lõi thành phố, cổng ánh sáng dựng giữa vách đá, người đeo kính thực tế ảo chạm vào lớp giao diện đang bung ra trước mặt.
Bộ hình này có ba luật để nhiều người cùng làm mà vẫn giống nhau. Thứ nhất, ánh sáng luôn toả ra từ chính biểu tượng. Thứ hai, nền luôn tối để ánh sáng nhân tạo nổi bật. Thứ ba, biểu tượng luôn là vật tự phát sáng, không phải hình dán lên ảnh. Nhờ vậy, một ảnh bìa cộng đồng làm vội vẫn trông thuộc cùng thế giới với một hình dựng công phu.
Một dự án chưa có đất thì bán bằng hồ sơ. Sinh Vũ dựng bộ tài liệu gọi vốn (kêu gọi nhà đầu tư góp tiền) dài ba mươi trang. Tài liệu đi từ cách thành phố vận hành như một tổ chức tự trị, đến cách kiến trúc sư ngoài đời mang nghề vào thế giới ảo bằng công cụ dựng hình quen thuộc, rồi đến cơ chế tài sản hao mòn nếu chủ đất bỏ bê. Mỗi trang trả lời một câu hỏi mà người cầm tiền chắc chắn sẽ hỏi.
Song song đó là bộ bản Việt, viết cho thị trường trong nước, nơi nhiều người còn nghĩ metaverse chỉ là mạng xã hội hơi khác một chút. Trong bộ này, Sinh Vũ bỏ thuật ngữ, dùng tranh vẽ và lối nói đời thường, đặt câu hỏi trước rồi mới trả lời. Hai bộ tài liệu khác nhau về giọng văn, nhưng dùng chung biểu tượng, bảng màu và cách bày trang.
Một thành phố ảo vẫn phải xuất hiện ngoài đời thật: ở hội chợ công nghệ, buổi gọi vốn, ngày hội tuyển quân. Sinh Vũ thiết kế bộ hình ảnh cho sự kiện theo cùng bộ quy chuẩn: phông nền lớn kể về hệ sinh thái của Metacity, tấm đứng ở quầy lễ tân có mã QR (mã vuông quét bằng điện thoại) dẫn thẳng vào thành phố, băng rôn cho vòng bình chọn của kỳ thực tập kiến trúc.
Bộ nhận diện còn có mặt trong thẻ nhân sự và thẻ khách mời. Hai tấm thẻ nhỏ này ngày nào cũng xuất hiện trước mặt người ngoài. Thẻ giữ nguyên dải màu chuyển, mặt sau in mã QR dẫn về trang chính. Khi nhân viên Metacity đeo thẻ bước vào phòng họp, người đối diện đã thấy thương hiệu trước khi nghe giới thiệu.
Quá trình
Chốt chỗ đứng
Đặt Metacity ở vị trí một thành phố thay vì một trò chơi, rồi chia thế giới thành ba lõi để làm khung tra cứu.
Biểu tượng và hệ màu
Dựng biểu tượng chữ M từ hai hình tam giác, thử trên các chất liệu khó, chia hệ màu theo ba trục để tra cứu được.
Bộ hình ảnh và tài liệu
Đặt ba luật ánh sáng cho bộ hình ảnh truyền thông, rồi làm hồ sơ gọi vốn và bộ bản Việt giải thích cho thị trường trong nước.
Có mặt ngoài đời và bàn giao
Đưa bộ nhận diện vào hội chợ, sự kiện và thẻ nhân sự, rồi bàn giao bộ quy chuẩn để các nhóm tự làm theo.
Kết quả
Scalarized, thành phố đầu tiên của Metacity, được dựng theo dáng dải Mobius (dải xoắn nửa vòng, chỉ có một mặt) và vươn tới độ cao hai cây số rưỡi. Thành phố đã đủ vững để được giới kiến trúc trong nước xem như một tác phẩm quy hoạch và bàn tới. Điều đáng nói là mọi thứ khách nhìn thấy đều thuộc về cùng một nơi: bộ dựng hình, trang hồ sơ, tấm phông hội chợ và thẻ đeo trên cổ nhân viên, dù chúng ra đời từ những nhóm làm việc khác nhau.
Ngoài bộ nhận diện, Metacity nhận được một bộ quy chuẩn chung để đội ngũ tự làm tiếp. Mỗi khi thêm một toà tháp, một trang tài liệu hay một kỳ hội chợ, người mới vào vẫn có tài liệu để tra xem thế nào là đúng. Với một nơi chưa từng tồn tại, quy chuẩn cần có trước, vì đó là bằng chứng sớm nhất cho thấy nơi ấy được dựng nghiêm túc.
Cùng một nơi chốn, từ bản quy hoạch tới tấm thẻ
Dự án này rút ra nguyên lý nào
Metacity có bốn nhóm cùng sản xuất mỗi ngày, từ dựng hình 3D tới bài đăng cộng đồng. Thứ giữ cho thế giới ấy khỏi lệch là một người giữ chuẩn (người chịu trách nhiệm giữ mọi sản phẩm đúng quy chuẩn), chứ bản thiết kế đẹp thì chưa đủ.
Bài toán của Anh / Chị có giống Metacity?
Kể Sinh Vũ nghe thứ Anh / Chị đang dựng và điều khiến người ngoài chưa tin. Sinh Vũ sẽ chỉ ngay hướng đi phù hợp.