Khoá bao nhiêu mã màu và ghi luật màu thế nào

Câu hỏi về số lượng mã màu nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng thực ra là câu hỏi về kiểm soát: kiểm soát được bao nhiêu thì thương hiệu nhất quán bấy nhiêu. Bảng màu quá rộng, thiếu luật rõ ràng, là nguyên nhân phổ biến khiến cùng một thương hiệu trông khác nhau trên mỗi ấn phẩm.

Nên khoá bao nhiêu màu

Không có con số tuyệt đối, nhưng có một khung gọn đủ dùng cho hầu hết doanh nghiệp vừa và nhỏ:

• Màu chính (primary color): một đến hai màu. Đây là màu nhận diện cốt lõi, xuất hiện nhiều nhất và nhất quán nhất trên mọi điểm chạm.
• Màu phụ (secondary color): hai đến ba màu. Dùng để bổ trợ, tạo biến thể hoặc phân cấp nội dung, không tranh vai với màu chính.
• Màu trung tính (neutral color): hai đến ba màu, thường là trắng, đen, xám hoặc tông đất. Dùng cho nền, chữ phần thân, khoảng thở.

Nếu thương hiệu có nhiều dòng sản phẩm cần phân biệt bằng màu sắc, bảng có thể mở rộng hơn, nhưng ngay cả khi đó vẫn cần ghi rõ màu nào thuộc dòng nào và dùng trong bối cảnh nào. Bảng càng rộng thì luật càng phải chặt, chứ không phải ngược lại.

Ghi mã màu đủ cho cả hai môi trường

Cùng một màu sẽ hiển thị khác nhau trên màn hình và trên bản in, vì hai môi trường này tạo màu theo hai cách khác nhau. Màn hình phát ánh sáng (hệ RGB), còn giấy, vải, sơn, nhựa phản xạ ánh sáng chiếu vào chúng. Ngay trong in, cùng một công thức bốn mực trên giấy tráng phủ và giấy không tráng phủ cũng cho hai màu khác nhau. Mỗi màu trong bảng vì thế cần ghi đủ các lớp mã:

• HEX và RGB: dùng cho thiết kế số, website, mạng xã hội, giao diện ứng dụng.
• CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Key/Black, tức hệ bốn mực in): dùng cho in ấn thông thường như tờ rơi, catalogue, danh thiếp.
• Pantone (hệ màu pha sẵn tiêu chuẩn toàn cầu): cần thêm khi có in bao bì, đồng phục, biển hiệu hoặc bất kỳ vật phẩm nào cần màu khớp giữa các lần in và các nhà cung cấp khác nhau.

Thiếu một trong các mã này, đội thiết kế sẽ phải tự chuyển đổi, và kết quả chuyển đổi thủ công thường không nhất quán.

Bảng màu nên giải thích ý đồ cảm xúc và cách co giãn khi thương hiệu lớn lên, không chỉ là dãy mã màu. Màu là ngôn ngữ, không phải danh sách.

Kedraco · The Brand Strategy Lab

Màu là đích kèm dải dung sai, không phải một mã

Không vật liệu nào khớp tuyệt đối với vật liệu khác: vải nhuộm, sơn tường, mica, decal, đèn hộp đều có dải màu tái tạo được riêng, và nhiều màu tươi trên màn hình không tồn tại ở vật liệu nào. Ánh sáng nơi xem cũng đổi kết quả, nên ngành in so màu dưới nguồn sáng chuẩn (ISO 3664). Vì vậy việc của người thiết kế là định nghĩa đích và dung sai (độ lệch được chấp nhận) cho từng vật liệu, và chọn một mẫu gốc để phân xử khi hai nơi lệch nhau. Không có mẫu gốc, mỗi xưởng sẽ tự chọn màu gần nhất mình làm được, mười xưởng ra mười màu.

Làm vậy tốn công: phải in thử, ký duyệt và giữ gìn mẫu vật lý, và đặt hai vật liệu sát nhau thì mắt tinh vẫn thấy lệch nhỏ. Với thương hiệu chỉ sống trên màn hình thì không có vật liệu để giao, nhưng màn hình mỗi máy một kiểu nên vẫn chỉ kiểm được trong một dải. Màu mang thông tin an toàn hay quy chuẩn của ngành thì đi theo quy chuẩn ấy.

Ghi luật màu quan trọng hơn ghi mã màu

Nhiều quy chuẩn dừng lại ở việc liệt kê mã HEX rồi thôi. Đó là thiếu. Mã màu cho biết màu là gì, nhưng luật màu mới cho biết dùng màu như thế nào. Một bảng màu đủ dùng cần ghi thêm:

• Vai trò từng màu: màu nào là chủ đạo, màu nào chỉ dùng bổ trợ, màu nào chỉ xuất hiện ở ngữ cảnh cụ thể.
• Tỉ lệ dùng: màu chính chiếm bao nhiêu phần diện tích, màu nhấn (accent) dùng tiết chế thế nào. Không ghi tỉ lệ, đội sẽ biến màu nhấn thành màu nền tràn lan.
• Luật chữ trên nền màu: chữ trắng hoặc chữ tối đặt trên nền màu nào, bảo đảm tương phản đủ để đọc được, đặc biệt quan trọng khi thương hiệu có kênh số.
• Màu nào không được tự ý chế thêm: ghi rõ để tránh đội tự tạo các tông trung gian rồi bảng màu bị loãng.

Lỗi thường gặp khi lập bảng màu

• Chỉ ghi HEX, không có CMYK hay Pantone. Tới khi cần in, đội tự chuyển đổi và màu lệch so với màn hình, không ai biết đâu là chuẩn.
• Mở bảng quá rộng vì muốn linh hoạt. Kết quả là mỗi người chọn một tông ưa thích, thương hiệu loãng dần theo thời gian.
• Không ghi tỉ lệ và vai trò, chỉ ghi tên và mã. Đội biến màu nhấn thành màu chủ đạo, thương hiệu mất trọng tâm.
• Có mã mà không có mẫu gốc vật lý và dung sai, nên khi hai vật liệu lệch nhau không ai phân xử được.
• Bảng màu tách rời khỏi ngữ cảnh dùng thực tế: không có ví dụ về chữ trên nền màu, không có ví dụ trên bối cảnh in hay web.

Bài viết là thông tin tham khảo. Phạm vi, giá và cam kết cụ thể của Sinh Vũ ghi trong hồ sơ đề xuất và hợp đồng đã ký.