Tự đặt tên hay thuê đặt tên thương hiệu: khi nào hợp lý?

Chốt nhanh

Tự đặt tên hợp lý khi cái tên đó là tên phụ, thị trường hẹp, và rủi ro pháp lý thấp. Nên thuê chuyên nghiệp khi tên gánh vai trò thương hiệu chính, cần đăng ký bảo hộ, hoặc ra thị trường lớn và đa ngôn ngữ. Điểm khác biệt lớn nhất của bên chuyên nghiệp không phải ý tưởng đẹp hơn, mà là bước sàng lọc pháp lý và ngôn ngữ mà đội nội bộ thường bỏ qua.

Đặt tên nghe có vẻ là việc sáng tạo thuần túy, nhưng thực tế một cái tên tốt phải vượt qua ít nhất bốn cửa ải: đọc được, nhớ được, bảo hộ được và còn tên miền. Anh Chị hoàn toàn có thể tự làm, và nhiều trường hợp tự làm là đúng. Nhưng quyết định đó cần dựa trên mức rủi ro cái tên đang gánh, không phải dựa trên cảm giác "tên này mình thích lắm."

Tại sao đặt tên khó hơn vẻ ngoài

Một cái tên trông đơn giản nhưng phải vừa ý trên nhiều trục cùng lúc. Phát âm có thuận miệng không, nghĩa có bị hiểu sai ở tiếng vùng miền hay tiếng nước ngoài không, đã có ai đăng ký nhãn hiệu trong cùng ngành chưa, tên miền còn trống không và tài khoản mạng xã hội có ai chiếm chưa. Đội nội bộ thường lọc được trục đầu tiên, nhưng hay bỏ qua các trục còn lại vì không có quy trình kiểm định bài bản. Kết quả là yêu một cái tên, đầu tư vào thiết kế, rồi phát hiện tên đó đã có người đăng ký bảo hộ.

Các yếu tố cần cân nhắc trước khi quyết định

Vai trò của cái tên: Đây là thương hiệu chính hay chỉ là tên dòng sản phẩm phụ? Tên càng gánh vai trò lớn, rủi ro đặt sai càng cao.
Phạm vi thị trường: Chỉ một tỉnh, một ngôn ngữ, hay sẽ mở rộng ra nhiều vùng hoặc xuất khẩu? Thị trường đa ngôn ngữ dễ dính nghĩa xấu không ngờ tới.
Nhu cầu bảo hộ: Có kế hoạch đăng ký nhãn hiệu không? Nếu có, bước tra cứu chuyên nghiệp là bắt buộc, tự làm không thay thế được.
Khoảng cách khách quan của đội nội bộ: Đội nội bộ có đủ khả năng loại một cái tên mà mọi người đang yêu thích không? Thông thường là không.
Ngân sách và thời gian: Thuê chuyên nghiệp tốn chi phí, nhưng sửa tên sau khi đã in ấn và đăng ký tốn hơn nhiều lần.

Khi nào chọn hướng nào

Tự đặt tên phù hợp khi: tên là tên phụ hoặc tên nội bộ ít xuất hiện ra ngoài, thị trường hẹp và một ngôn ngữ, không có kế hoạch đăng ký bảo hộ chính thức, và ngân sách thực sự giới hạn. Trong trường hợp này, vẫn nên tự kiểm tra sơ bộ tên miền và tra cứu nhanh cơ sở dữ liệu nhãn hiệu trước khi dùng.

Thuê chuyên nghiệp phù hợp khi: tên gánh vai trò thương hiệu chính, cần đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, ra thị trường lớn hoặc đa vùng ngôn ngữ, hoặc đội nội bộ không có quy trình kiểm định bài bản. Giá trị không phải ý tưởng đẹp hơn, mà là quy trình sàng lọc nghiêm túc hơn.

Bán phần là lựa chọn thực tế cho nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ: tự sinh ý tưởng và chọn danh sách ngắn, sau đó thuê chuyên gia kiểm định pháp lý và ngôn ngữ. Đây là cách tiết kiệm chi phí nhất mà vẫn giảm được rủi ro ở khâu khó nhất.

Lỗi thường gặp khi tự đặt tên

Yêu tên trước, tra bảo hộ sau. Thứ tự này khiến Anh Chị bỏ nhiều công sức vào một cái tên rồi mới phát hiện không dùng được.
Bỏ qua kiểm tra nghĩa ở tiếng vùng miền hoặc tiếng nước ngoài. Một từ nghe hay ở Hà Nội có thể mang nghĩa xấu ở miền Nam hoặc khi đọc bằng tiếng Anh.
Chọn tên vì đội nội bộ thích, không thử với khách thật. Người trong cuộc thường mất đi khoảng cách khách quan sau vài buổi họp.
Quên giữ tên miền và tài khoản mạng xã hội cùng lúc với bước chọn tên. Khoảng cách giữa hai việc này đủ để người khác đặt trước.

Giá trị của quy trình đặt tên chuyên nghiệp nằm ở chỗ mỗi tên phải sống sót qua kiểm tra phát âm, nghĩa, nhãn hiệu và tên miền trước khi được trình lên bàn chọn.
How Brands Are Built, A seven-step process for brand naming

Góc nhìn của Sinh Vũ

Khi làm việc cùng khách trong phạm vi chiến lược thương hiệu, Sinh Vũ sinh ý tưởng tên từ định vị đã được chốt, không phải từ cảm tính. Mỗi phương án trong danh sách đề xuất đã qua sàng lọc phát âm, nghĩa và tên miền trước khi trình. Với bước đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, Sinh Vũ phối hợp cùng luật sư sở hữu trí tuệ, không tự nhận vai trò pháp lý đó.

Anh Chị hoàn toàn có thể tự nghĩ tên và mang danh sách đó đến để Sinh Vũ cùng kiểm định và chọn lọc. Đó cũng là một cách làm hợp lý, đặc biệt khi ngân sách có giới hạn nhưng vẫn muốn đảm bảo tên được kiểm tra đúng quy trình.

Nguồn tham khảo

How Brands Are Built, A seven-step process for brand naming. DesignRush, How Strategic Naming Builds Brand Identity. Kinh nghiệm thực hành Sinh Vũ Studio.

Câu hỏi thường gặp

Tự nghĩ tên rồi nhờ luật sư tra cứu có đủ không?

Được, đây là phương án bán phần hợp lý. Anh Chị tự sinh ý tưởng, sau đó thuê luật sư sở hữu trí tuệ tra cứu nhãn hiệu và kiểm định pháp lý trước khi chốt. Điều cần lưu ý là trước khi đưa cho luật sư, nên tự lọc sơ qua phát âm, nghĩa ở các vùng miền và kiểm tra tên miền còn trống không, để tiết kiệm chi phí tư vấn.

Quy trình đặt tên chuyên nghiệp thường gồm những gì?

Quy trình chuẩn thường đi qua bốn giai đoạn lặp lại: khám phá định vị, sinh ý tưởng tên, kiểm định qua phát âm và nghĩa và nhãn hiệu và tên miền, rồi trình phương án khả thi. Giá trị nằm ở việc mỗi tên phải sống sót qua toàn bộ các bước kiểm tra đó, không chỉ nghe hay trong phòng họp.

Có cần giữ tên miền và mạng xã hội ngay khi chọn tên không?

Có, nên làm cùng lúc. Lỗi thường gặp là chốt tên xong mới đi đặt tên miền và tài khoản mạng xã hội, lúc đó có thể đã có người giữ trước. Ngay khi một tên lọt vào danh sách ngắn, hãy kiểm tra và giữ tên miền song song với bước tra cứu nhãn hiệu.