Chuyên môn · Có nên làm và làm lúc nào

Tự làm hay thuê studio: chọn đúng thời điểm

Câu trả lời tuỳ vào nguồn lực và phạm vi của Anh / Chị lúc này, không có hướng nào tốt hơn hẳn.

Chốt nhanh

Tự làm thắng khi đội có người thiết kế đủ tay nghề, phạm vi gọn, và muốn giữ kiến thức thương hiệu ở lại trong đội lâu dài. Thuê studio phù hợp khi phạm vi rộng, nhiều bên dùng, hoặc bộ nhận diện đã lộn xộn và cần người ngoài soát xét khách quan. Nếu nguồn lực cho phép, hướng kết hợp (studio dựng khung, nội bộ tiếp tục nuôi) thường cho kết quả bền nhất.

Đối sánh nhanh
Nên chọn hướng này khi
  • phạm vi nhỏ và đội có người thiết kế đủ tay nghề
  • ưu tiên giữ kiến thức thương hiệu ở lại trong nhà
Chưa cần khi
  • phạm vi rộng và cần chuẩn hoá bộ nhận diện lộn xộn
  • không có ai đủ chuyên và đủ thời gian tự làm

Tự viết hay thuê studio là câu hỏi về nguồn lực và phạm vi, không phải câu hỏi về chất lượng. Cả hai hướng đều có thể cho ra tài liệu tốt, và cả hai đều có thể thất bại vì lý do hoàn toàn khác nhau. Dưới đây là từng hướng, để Anh / Chị tự đối chiếu với tình hình đội mình trước khi quyết định.

Tự làm thắng khi nào

Tự làm nội bộ có một lợi thế mà studio không thể thay thế: người trong cuộc hiểu ngữ cảnh thương hiệu sâu hơn bất kỳ bên ngoài nào. Anh / Chị biết tại sao màu chính lại là màu đó, tại sao giọng văn cần nghe như vậy, và thương hiệu đã đi qua những quyết định nào. Kiến thức này, nếu được ghi thành luật bởi chính người trong đội, sẽ ở lại với đội lâu dài.

Tự làm là lựa chọn phù hợp khi:

  • Đội có ít nhất một người thiết kế đủ tay nghề và có thời gian thật sự để chủ trì
  • Phạm vi gọn: vài trang luật cốt lõi về logo, màu, kiểu chữ, giọng văn, chưa cần mẫu ứng dụng phức tạp
  • Bộ nhận diện còn đơn giản, chưa phân nhánh nhiều kênh và nhiều bên dùng
  • Ưu tiên dài hạn là giữ kiến thức thương hiệu ở lại trong đội, không phụ thuộc bên ngoài

Thuê studio mua được gì

Studio không bán thiết kế đẹp hơn. Studio bán góc nhìn ngoài và quy trình. Người viết luật cần đứng đủ xa để thấy chỗ lệch mà người trong cuộc đã quen mắt bỏ qua. Đây chính là phần khó tự làm nhất.

Ngoài góc nhìn khách quan, studio thường có sẵn khung viết luật và thư viện mẫu ứng dụng. Thay vì đội phải tự đoán luật áp vào poster thật trông sẽ ra sao, mẫu dựng sẵn cho thấy ngay luật có áp được không. Đây là phần nội bộ thường thiếu nhất khi tự làm.

Thuê studio phù hợp khi:

  • Phạm vi rộng: cần bộ quy chuẩn đầy đủ kèm mẫu ứng dụng cho nhiều kênh
  • Nhiều bên dùng tài liệu: đội nội bộ, công ty truyền thông, đối tác in ấn, nhà thầu truyền thông
  • Bộ nhận diện đã lộn xộn và cần người ngoài soát xét khách quan trước khi chuẩn hoá
  • Đội không có người thiết kế đủ năng lực hoặc không có thời gian để chủ trì đến cùng
Tự làm nội bộ: Hiểu ngữ cảnh sâu, chi phí thấp, giữ kiến thức ở lại đội. Rủi ro: thiếu bước soát xét khách quan, dễ dở dang nếu không có người chuyên và thời gian thật sự.

Thuê studio: Góc nhìn ngoài, khung viết luật, mẫu ứng dụng dựng sẵn, quy trình soát xét. Rủi ro: chi phí cao hơn, và nếu không có người nội bộ tiếp nhận thì sau bàn giao dễ trôi dạt.

Hướng kết hợp cho phần lớn trường hợp

Nhiều doanh nghiệp không ở hẳn bên nào. Phạm vi vừa, đội có một người thiết kế nhưng không đủ thời gian làm từ đầu đến cuối. Hướng kết hợp phù hợp với trường hợp này: studio dựng khung cốt lõi và bộ mẫu ứng dụng chuẩn, đội nội bộ tiếp nhận và tiếp tục bổ sung sau bàn giao.

Điều kiện để hướng kết hợp hoạt động: phải cử người nội bộ tham gia từ đầu dự án, không chỉ nhận tệp cuối. Người đó cần hiểu tại sao luật viết như vậy, không chỉ biết luật là gì, và cần được giao rõ quyền dừng bản sai cùng thời gian mỗi tuần để làm việc ấy. Khi đó sau bàn giao họ mới có thể tự cập nhật đúng hướng khi thương hiệu mở rộng.

Lỗi thường gặp ở cả hai hướng

  • Tự làm nhưng giao cho người quen mắt nhất. Người đã làm thương hiệu từ đầu thường là người khó thấy chỗ lệch nhất, vì họ đã bình thường hoá những sai lệch đó từ lâu.
  • Tự làm nhưng không có người chủ trì đến cùng. Quy chuẩn thương hiệu không phải việc chính của hầu hết đội. Nếu không phân công rõ người chịu trách nhiệm và hạn chót thật, tài liệu thường dừng lại ở bản nháp mãi mãi.
  • Thuê studio nhưng không cử người tiếp nhận. Studio bàn giao tệp, đội không có ai hiểu tài liệu đủ để dùng và cập nhật. Sáu tháng sau mọi người lại làm theo thói quen cũ.

Quy chuẩn thương hiệu chỉ sống khi có người trong đội chịu trách nhiệm duy trì nó. Ai làm tài liệu ban đầu không quan trọng bằng ai cầm tài liệu đó về sau.

Kinh nghiệm thực hành dự án quy chuẩn thương hiệu
Công cụ mang về

Bảng kiểm quyết định

Chủ đề: Tự viết sổ tay thương hiệu hay thuê studio. Cẩm nang Sinh Vũ, sinhvu.com

0 trên 6 mục

Bấm chọn từng mục Anh / Chị thấy đúng, rồi bấm in hoặc lưu thành PDF để mang theo.

Dấu hiệu cho thấy Anh / Chị nên làm
Câu hỏi cần trả lời trước khi quyết định

Nếu Anh / Chị đánh dấu phần lớn ở nhóm dấu hiệu trên, đây là lúc nên trao đổi kỹ hơn. Sinh Vũ có thể cùng Anh / Chị soi lại và đề xuất hướng đi.

Nguồn tham khảo

Sinh Vũ A2.json (phases + deliverables); Sinh Vũ a2-brand-guideline.md (Boundaries). Kinh nghiệm thực hành từ các dự án xây dựng quy chuẩn thương hiệu tại Sinh Vũ.

Câu hỏi thường gặp

Đội tôi có một người thiết kế, vậy có đủ để tự làm quy chuẩn không?

Có thể đủ nếu phạm vi gọn: vài trang luật màu, kiểu chữ, logo dùng đúng cách. Điểm cần lưu ý là người trong cuộc thường đã quen mắt với những chỗ đang lệch, nên khó tự phát hiện. Nếu bộ nhận diện còn đơn giản và chưa có nhiều bên dùng, tự làm vẫn là lựa chọn hợp lý. Chỉ cần có người chủ trì đến cùng và không để dở dang giữa chừng.

Thuê studio xong thì đội nội bộ có tự cập nhật quy chuẩn được không?

Được, nếu bàn giao đúng cách: người của đội tham gia từ đầu, hiểu vì sao luật viết như vậy, và có thời gian hỏi lại khi áp vào việc thật. Phần nuôi lâu dài sau đó là việc của đội Anh / Chị: cần cử ít nhất một người giữ chuẩn, chịu trách nhiệm cập nhật khi thương hiệu mở rộng. Không có người nội bộ tiếp nhận thì dù studio nào làm cũng dễ trôi dạt sau bàn giao.

Nếu ngân sách eo, có cách nào vừa tiết kiệm vừa có tài liệu đàng hoàng không?

Hướng kết hợp là cân nhắc thực tế: studio dựng khung cốt lõi và bộ mẫu ứng dụng chuẩn, đội nội bộ tự bổ sung và mở rộng theo thời gian dựa trên khung đó. Chi phí thường thấp hơn làm toàn bộ từ đầu đến cuối, nhưng đội cần có người thiết kế đủ năng lực để tiếp nối đúng hướng.

Bài viết là thông tin tham khảo. Phạm vi, giá và cam kết cụ thể của Sinh Vũ ghi trong hồ sơ đề xuất và hợp đồng đã ký.

← Về Sổ tay thương hiệu