Trình bày song song VAS và IFRS: nguyên tắc bố cục

Trình bày song song VAS (Chuẩn mực kế toán Việt Nam) và IFRS (Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế) trong cùng một tài liệu là việc Sinh Vũ gặp thường xuyên ở hồ sơ gọi vốn, tài liệu roadshow và hồ sơ năng lực gửi đối tác nước ngoài. Nguyên tắc không thay đổi: người đọc phải biết con số nào thuộc chuẩn nào, ngay tại chỗ họ đọc, không cần lật phụ lục để kiểm tra.

Hai chuẩn, hai bộ nhận diện rõ ràng

VAS do Bộ Tài chính Việt Nam ban hành và là chuẩn pháp lý bắt buộc. IFRS là thông tin bổ sung, thường phục vụ nhà đầu tư quốc tế. Khi đặt hai bộ số trong cùng tài liệu, mỗi bộ cần có đủ bốn yếu tố nhận diện đi kèm ngay bên cạnh:

• Tên chuẩn áp dụng, ví dụ "Theo VAS" hoặc "Theo IFRS"
• Kỳ báo cáo, ví dụ "năm tài chính kết thúc 31/12/2024"
• Đơn vị tiền tệ và tỷ giá quy đổi nếu có
• Trạng thái kiểm toán: "đã kiểm toán bởi..." hoặc "chưa kiểm toán"

IFRS Foundation khuyến nghị rõ trong IAS 1 rằng khi công bố thông tin tài chính song song với chuẩn địa phương, doanh nghiệp phải công bố "basis of preparation" (cơ sở lập) cho từng bộ số và không gộp lẫn các chỉ tiêu không tương đương. Thiếu bất kỳ yếu tố nào trong bốn yếu tố trên là tài liệu chưa đủ điều kiện để layout.

Chọn bố cục nào cho từng trường hợp

Với hồ sơ gọi vốn thực tế, Sinh Vũ thường khuyến nghị bảng tóm tắt chỉ tiêu chính theo hai chuẩn ở phần thân tài liệu, bộ báo cáo đầy đủ đính kèm ở phụ lục. Người đọc có cái nhìn nhanh mà không bị ngợp.

Khi nào cần bảng đối chiếu chênh lệch

Nếu số lợi nhuận theo VAS và IFRS khác nhau đáng kể, đặt hai con số cạnh nhau mà không giải thích là tạo ra rủi ro lớn: nhà đầu tư sẽ hỏi, và câu trả lời lúng túng làm giảm niềm tin hơn là không trình bày song song ngay từ đầu.

Bảng đối chiếu chênh lệch (reconciliation table) cần thiết trong các trường hợp:

• Ghi nhận doanh thu theo IFRS 15 khác với VAS do thời điểm ghi nhận hoặc cách xác định nghĩa vụ thực hiện
• Tài sản thuê tài chính: IFRS 16 yêu cầu ghi nhận nhiều loại thuê hơn VAS 06, dẫn đến tổng tài sản và nợ phải trả khác nhau
• Công cụ tài chính được đo lường theo giá trị hợp lý (fair value) theo IFRS 9 trong khi VAS ghi theo giá gốc

Bảng đối chiếu không cần dài. Liệt kê từng nguyên nhân chênh lệch và số tiền tương ứng là đủ. Mục tiêu là người đọc hiểu chênh lệch đến từ đâu, không phải nghi ngờ con số nào bị sai.

Phần VAS phải khớp với báo cáo tài chính pháp lý đã nộp. IFRS là thông tin bổ sung, cần ghi rõ nguồn và đơn vị kiểm toán.

Bộ Tài chính Việt Nam, Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam

Lỗi trình bày hay gặp nhất

• Gộp số VAS và IFRS vào cùng một cột "doanh thu" mà không chú thích chuẩn nào áp dụng
• Dùng tỷ giá quy đổi khác nhau cho hai chuẩn mà không ghi rõ từng tỷ giá và nguồn
• Đặt số IFRS chưa kiểm toán ngang hàng số VAS đã kiểm toán, không có ghi chú phân biệt
• Thiếu kỳ báo cáo khiến người đọc không biết đây là số năm nào
• Bỏ qua giải thích chênh lệch: hai con số lợi nhuận khác nhau mà không có dòng nào giải thích lý do

Góc nhìn của Sinh Vũ

Sinh Vũ không viết nội dung tài chính và không tự chuyển đổi số giữa hai chuẩn. Vai trò của studio là thiết kế bố cục trang để số liệu khách cung cấp được đặt đúng vị trí, đúng nhãn chuẩn, đúng thứ tự ưu tiên thị giác.

Trước khi bắt đầu layout bất kỳ trang nào có số tài chính, Sinh Vũ yêu cầu khách cung cấp bản số liệu có đủ: xác nhận của kế toán trưởng hoặc CFO, ghi rõ chuẩn áp dụng cho từng con số, và trạng thái kiểm toán. Nếu thiếu thông tin này, trang sẽ không được thiết kế vì rủi ro sai thông tin thuộc về khách, không phải studio.

Anh / Chị nên xem đây là bước chuẩn bị nội dung, không phải bước thiết kế. Nội dung chính xác mới làm bố cục đẹp có giá trị.