Có sao lưu chưa đủ, phải lấy lại được
Hầu như đơn vị làm web nào cũng nói có sao lưu. Câu hỏi đúng là: khi trang hỏng lúc chín giờ tối, mất bao lâu để nó chạy lại, và quay về được thời điểm nào.
Một website an toàn cần bốn thứ: bản sao lưu đều đặn nằm ở nơi khác với website đang chạy, khả năng quay về một thời điểm cụ thể trong quá khứ gần, việc thử khôi phục định kỳ để chắc bản sao dùng được, và quy trình nâng cấp có thử trên bản sao trước rồi mới áp lên trang thật, kèm đường lùi khi hỏng. Thiếu bước thử khôi phục thì sao lưu chỉ là niềm tin, chưa phải sự an toàn.
Sự cố website hiếm khi báo trước: một bản nâng cấp làm vỡ trang chủ, một tiện ích bị tấn công, một người lỡ tay xoá cả chuyên mục, hay tài khoản chỗ chạy website bị khoá vì quên gia hạn. Lúc ấy câu "bên em có sao lưu" chỉ có giá trị nếu bản sao lưu lấy lại được, đúng thời điểm, đủ nhanh.
Hai con số nên hỏi
Ngành vận hành hệ thống dùng hai khái niệm đơn giản để đo độ an toàn. Thứ nhất là có thể quay về thời điểm nào: nếu sao lưu mỗi tuần một lần, sự cố xảy ra cuối tuần có thể mất trọn một tuần nội dung và dữ liệu khách. Thứ hai là mất bao lâu để website chạy lại: vài phút, vài giờ, hay phải chờ người kỹ thuật rảnh. Hai con số này nên được nói rõ, không chỉ "có sao lưu".
Năm câu cần hỏi đơn vị làm web
- Sao lưu ở đâu? Ít nhất một bản nằm ngoài nơi website đang chạy.
- Lấy lại được tới bao lâu trước? Quay về hôm qua, tuần trước, hay chỉ bản mới nhất.
- Đã thử khôi phục lần nào chưa? Bản sao chưa từng được thử lấy lại là bản sao chưa chắc dùng được.
- Nâng cấp có thử trước không? Phần mềm lõi và tiện ích được thử trên bản sao trước khi áp lên trang thật.
- Hỏng thì lùi thế nào? Có đường quay về bản đang chạy, ai bấm, mất bao lâu.
Dấu hiệu an toàn: sao lưu tự động theo lịch, giữ nhiều mốc, có bản ở nơi khác, thử khôi phục định kỳ, nâng cấp có thử trước và có đường lùi, có máy canh báo lỗi khi trang ngừng chạy.
Dấu hiệu rủi ro: sao lưu bằng tay khi nhớ, chỉ giữ một bản mới nhất, bản sao nằm cùng máy chủ, nâng cấp thẳng trên trang thật, biết trang chết khi khách báo.
Lỗi thường gặp
- Tắt tự động nâng cấp vì sợ vỡ trang, rồi để phần mềm cũ nhiều năm, thành chỗ hở bảo mật.
- Tin vào bản sao lưu của nhà cung cấp mà không biết lấy lại bằng cách nào.
- Không có ai nhận báo khi website ngừng chạy ngoài giờ làm việc.
Bảng kiểm quyết định
Chủ đề: Sao lưu, khôi phục và nâng cấp website: những câu cần hỏi. Cẩm nang Sinh Vũ, sinhvu.com
Bấm chọn từng mục Anh / Chị thấy đúng, rồi bấm in hoặc lưu thành PDF để mang theo.
Nếu Anh / Chị đánh dấu phần lớn ở nhóm dấu hiệu trên, đây là lúc nên trao đổi kỹ hơn. Sinh Vũ có thể cùng Anh / Chị soi lại và đề xuất hướng đi.
Nguồn tham khảo
NIST SP 800-34 Rev. 1, Contingency Planning Guide for Federal Information Systems (khái niệm mục tiêu thời điểm khôi phục và thời gian khôi phục). Nguyên tắc sao lưu 3-2-1 (ba bản, hai loại phương tiện, một bản ở nơi khác). Kinh nghiệm thực hành vận hành website.
Câu hỏi thường gặp
Sao lưu bao lâu một lần là đủ?
Theo nhịp nội dung thay đổi. Website đăng tin hằng ngày hay nhận biểu mẫu liên tục cần sao lưu tự động mỗi ngày hoặc liên tục. Website giới thiệu ít đổi thì tối thiểu mỗi tuần, cộng một bản trước mỗi lần nâng cấp.
Nhà cung cấp chỗ chạy website đã sao lưu, có cần thêm không?
Nên có thêm một bản ở nơi khác. Bản sao nằm cùng nhà cung cấp sẽ mất cùng lúc nếu tài khoản bị khoá, bị tấn công hay nhà cung cấp gặp sự cố.
Nâng cấp hỏng thì website có phải ngừng chạy không?
Không nhất thiết. Quy trình tốt là thử nâng cấp trên bản sao, áp lên trang thật, kiểm tra ngay, và có đường lùi về bản đang chạy trong vài phút nếu có lỗi. Khi có đường lùi, khách gần như không thấy gì.
Bài viết là thông tin tham khảo. Phạm vi, giá và cam kết cụ thể của Sinh Vũ ghi trong hồ sơ đề xuất và hợp đồng đã ký.