Câu hỏi đúng không phải "có nên đầu tư không" mà là "bây giờ đã đúng lúc chưa".
Nên đầu tư nghiêm túc vào trải nghiệm số khi sản phẩm đã có người dùng thật và mỗi lần họ vấp là mất một cơ hội bán hàng hoặc một khách quay lưng. Trước thời điểm đó, đầu tư vừa đủ để không cản trở hành động chính. Khi chưa biết sản phẩm có đúng nhu cầu thị trường không, tiền nên dồn vào kiểm chứng nhu cầu trước, chứ không phải tinh chỉnh giao diện.
Trải nghiệm người dùng (user experience, tức toàn bộ hành trình khách đi qua sản phẩm số của bạn) không phải thứ cần đầu tư một lần rồi thôi, và cũng không phải thứ cần đầu tư sâu ngay từ ngày đầu. Câu hỏi thực tế là: bây giờ đã đến lúc chưa? Trả lời sai câu này theo hướng nào cũng tốn tiền: đầu tư quá sớm là tinh chỉnh thứ chưa ai dùng, đầu tư quá muộn là để thiệt hại nhân lên âm thầm mỗi ngày.
Sinh Vũ quan sát thấy hầu hết doanh nghiệp đang ở một trong ba tình huống:
IDEO đề xuất ba lăng kính khi đánh giá bất kỳ quyết định thiết kế nào: đáng mong muốn với khách (desirability), khả thi về kỹ thuật (feasibility) và có lý về kinh doanh (viability). Đầu tư trải nghiệm là đầu tư vào lăng kính đáng mong muốn. Nếu sản phẩm chưa khả thi kỹ thuật hoặc chưa có lý kinh doanh, cải thiện desirability sẽ không cứu được kết quả chung.
Thiết kế lấy con người làm trung tâm (human-centred design) đáng đầu tư nghiêm túc khi hệ thống đủ phức tạp để người dùng có thể lạc, và khi bạn đã có hiểu biết thật về người dùng, nhiệm vụ họ cần làm, và bối cảnh họ đang ở.
Diễn giải theo tinh thần ISO 9241-210:2019, áp dụng thực hành bởi Sinh Vũ
Sinh Vũ nhìn trải nghiệm số là công cụ dẫn khách tới hành động, không phải trang trí. Trước khi bàn tinh chỉnh bất kỳ điều gì, Sinh Vũ hỏi thẳng: việc này đang giải bài toán có khách hay giữ khách của bạn không? Nếu câu trả lời chưa rõ, bước tiếp theo không phải là thiết kế lại giao diện mà là đi tìm câu trả lời đó trước.
Khi đã có dòng người dùng thật, Sinh Vũ ưu tiên gỡ điểm nghẽn nặng nhất trên đường đi chính của khách. Làm ít mà trúng thường hiệu quả hơn làm nhiều mà dàn trải. Và xin nói thẳng: Sinh Vũ là bên cung cấp dịch vụ thiết kế, nên lời khuyên khi nào nên đầu tư mang góc nhìn hành nghề. Với quyết định ngân sách lớn, Anh Chị nên đối chiếu thêm với nhu cầu thực tế của mình và các nguồn độc lập.
Nielsen Norman Group, UX Metrics & ROI; Nielsen Norman Group, The 6 Levels of UX Maturity; ISO 9241-210:2019 Ergonomics of human-system interaction; IDEO, khung Desirability-Feasibility-Viability (Tim Brown). Diễn giải và ứng dụng thực hành: Sinh Vũ Studio.
Chưa cần thiết ở giai đoạn đầu nếu chưa có người dùng thật. Việc ưu tiên lúc này là kiểm chứng xem có ai cần sản phẩm không. Khi đã có người dùng đều và thấy họ vấp ở điểm cụ thể, lúc đó đầu tư vào UX mới sinh ra hiệu quả thấy được. Làm ngược lại là tinh chỉnh thứ chưa ai dùng.
Cách thực tế nhất là theo dõi hành vi người dùng qua công cụ phân tích (analytics) kết hợp với ghi nhận trực tiếp: khách bỏ ở bước nào, gọi hỏi lại điều gì, đặt sai thường xuyên ở đâu. Những tín hiệu này chỉ rõ điểm nghẽn nặng nhất trên đường đi chính, và đó là chỗ nên gỡ trước.
Không. Trải nghiệm người dùng là toàn bộ quá trình khách đi từ bước đầu tiên đến hành động mục tiêu: tìm được thông tin, hiểu được lựa chọn, hoàn thành đặt hàng hoặc liên hệ. Giao diện đẹp mà luồng tối là vẫn mất khách. Sinh Vũ nhìn trải nghiệm số là công cụ dẫn khách tới hành động, không phải trang trí.