Kết hợp nhiều vật liệu sao cho khéo
Ghép vật liệu không phải là gom nhiều thứ đắt tiền lại với nhau mà là phân vai rõ ràng để mỗi vật liệu làm đúng việc của nó.
Kết hợp khéo là có một vật liệu chính giữ tông chủ đạo, một vật liệu phụ tạo tương phản và đỡ chức năng, và vài điểm nhấn nhỏ để làm dấu ấn thương hiệu. Tương phản thô với mịn, mờ với bóng, cứng với mềm tạo chiều sâu cảm giác, nhưng tương phản mà thiếu sợi dây kết nối sẽ trông như lỗi thiết kế. Khi ngân sách có hạn, dồn vật liệu cao cấp vào đúng nơi khách chạm và nhìn nhiều nhất là cách đi khôn ngoan nhất.
Ghép vật liệu là một trong những quyết định thiết kế có thể tạo ra chiều sâu cảm xúc thật sự cho sản phẩm và bao bì, nhưng cũng là nơi dễ đi lạc nhất nếu không có nguyên tắc dẫn đường. Khi Anh / Chị thấy một sản phẩm trông "sang mà không biết vì sao", thường thì đằng sau đó là cách ghép vật liệu rất có kỷ luật, không phải là nhiều vật liệu.
Phân vai vật liệu trước khi chọn vật liệu
Trước khi hỏi "dùng vật liệu gì", hãy hỏi "vật liệu này sẽ đóng vai gì". Sinh Vũ làm việc theo ba vai rõ ràng:
- Vật liệu chính: chiếm diện tích lớn nhất, đặt tông cảm xúc cho toàn bộ sản phẩm. Đây là thứ khách nhìn thấy đầu tiên và nhớ lâu nhất.
- Vật liệu phụ: tạo tương phản với vật liệu chính, đồng thời đỡ một chức năng thực tế như bảo vệ cạnh, giữ form, hay tạo điểm cầm tay. Vật liệu phụ không nên lấn át vật liệu chính.
- Điểm nhấn: xuất hiện ở diện tích nhỏ, ở đúng chỗ mắt dừng lại. Kim loại, thủy tinh, hoặc vật liệu đặc biệt thường phát huy tốt nhất ở vai này vì chúng nói lên dấu ấn thương hiệu mà không cần nhiều chỗ.
Khi cả ba vai được phân rõ, Anh / Chị sẽ thấy rằng số lượng vật liệu không phải vấn đề. Hai vật liệu mà không rõ vai thì rối hơn bốn vật liệu mà phân vai đúng.
Tương phản có sợi dây nối
Sức hút của ghép vật liệu đến từ tương phản: thô với mịn, mờ với bóng, cứng với mềm, nặng với nhẹ. Nhưng tương phản mà thiếu điểm chung sẽ đọc thành lỗi thay vì ý đồ.
Sợi dây nối có thể là màu sắc chung, nhiệt độ tông màu cùng chiều ấm hoặc lạnh, tỉ lệ hoa văn lặp lại, hay thậm chí là cách xử lý bề mặt cùng hướng. Ví dụ: thủy tinh mờ ghép với kim loại xước (brushed) cùng có bề mặt không phản chiếu gương, tạo sự đồng điệu dù hai vật liệu rất khác nhau về bản chất.
Thô + mịn: bê tông hoặc đá thô ghép với thủy tinh bóng hoặc kim loại đánh bóng. Sự đối lập mạnh, phù hợp thương hiệu muốn nói đến sự đối lập giữa thô ráp tự nhiên và tinh xảo chế tác.
Mờ + bóng cùng tông: thủy tinh mờ đục ghép với kim loại mạ cùng tông màu vàng hoặc đồng. Tương phản nhẹ hơn, cảm giác sang trọng và đồng nhất, phù hợp dòng sản phẩm cao cấp muốn tinh tế hơn là nổi bật.
Trung thực với bản chất vật liệu
Một trong những nguyên tắc Sinh Vũ giữ nhất quán là không dùng vật liệu giả bản chất của nhau. Nhựa giả gỗ, giấy giả kim loại, hay film (màng phủ) giả đá đều tiết kiệm chi phí trong ngắn hạn nhưng làm mất cảm giác thật ngay khi khách chạm tay vào.
Khi vật liệu được dùng đúng bản chất của nó, vẻ đẹp sinh ra từ chức năng chứ không cạnh tranh với nó. Đó là lúc sản phẩm tạo ra cảm giác mạch lạc và đáng tin.
Nordic Homes, Material Honesty
Nếu ngân sách không đủ để phủ kim loại thật trên toàn bộ bề mặt, giải pháp đúng là thu nhỏ diện tích kim loại xuống, dồn vào đúng điểm chạm quan trọng nhất, thay vì phủ film giả kim loại toàn bộ. Khách sẽ cảm nhận được sự khác biệt.
Những lỗi hay gặp khi ghép vật liệu
- Gom nhiều vật liệu đắt cạnh nhau để khoe: kết quả thường là rối và mất tinh tế vì không vật liệu nào được không gian để nói chuyện.
- Tương phản quá mạnh mà không có điểm chung: sản phẩm trông như ghép nhầm từ hai dự án khác nhau.
- Bỏ qua bài toán gia công: các vật liệu có thể nhìn đẹp trong bản vẽ nhưng mối ghép keo, khớp, hay lồng không bền theo thời gian, sau vài tháng bắt đầu bong tách ở mối nối.
- Bỏ qua bài toán tái chế: nếu bền vững là một phần thông điệp thương hiệu, sản phẩm ghép quá nhiều vật liệu khác nhau sẽ khó phân loại và khó tái chế, tạo mâu thuẫn với thông điệp đó.
Góc nhìn của Sinh Vũ
Khi Sinh Vũ nhận dự án ghép vật liệu, câu đầu tiên luôn là: đâu là nơi khách chạm tay vào và nhìn vào nhiều nhất? Nắp hộp, mặt trước, tay cầm, hay đường viền? Đó là nơi ngân sách vật liệu cao cấp phải đến. Phần còn lại phục vụ để làm nền, không cần cùng mức độ cao cấp.
Bước tiếp theo là kiểm tra gia công thực tế: vật liệu này ghép với vật liệu kia bằng cách nào, xưởng nào làm được, mối nối có bền trong điều kiện vận chuyển và sử dụng thật không. Một thiết kế đẹp trên giấy mà không qua được bước này thì chưa phải thiết kế hoàn chỉnh.
Vai trò của Sinh Vũ trong những dự án này là điều phối nhiều xưởng để thành phẩm cuối cùng ra được đồng bộ, không bị lệch tông hay lệch chất lượng giữa các phần do các xưởng khác nhau thực hiện.
Nguồn tham khảo
Softline Brand Partners, Mixing Materials in Product Design. Nordic Homes, Material Honesty. Kinh nghiệm thực hành Sinh Vũ Studio.
Câu hỏi thường gặp
Tôi muốn dùng kim loại, thủy tinh và gỗ trên cùng một sản phẩm. Có quá nhiều không?
Ba vật liệu trên một sản phẩm hoàn toàn làm được nếu phân vai đúng: một cái giữ tông chính, một cái tạo tương phản, một cái chỉ xuất hiện ở điểm nhấn nhỏ. Vấn đề không phải số lượng vật liệu mà là chúng có sợi dây chung nào để đọc thành một thể thống nhất hay không. Nếu cả ba cùng tranh vai chính, sản phẩm sẽ trông rối dù mỗi vật liệu đơn lẻ đều đẹp.
Dùng nhựa giả gỗ hoặc giấy giả kim loại có tiết kiệm chi phí mà vẫn đẹp không?
Về ngắn hạn thì giá thành thấp hơn, nhưng vật liệu giả làm mất cảm giác thật và giảm niềm tin ở tay khách. Người cầm sản phẩm lên thường nhận ra ngay sự chênh lệch giữa mắt thấy và tay cảm. Sinh Vũ khuyến nghị dùng đúng bản chất vật liệu, nếu ngân sách eo hẹp thì thu nhỏ diện tích vật liệu cao cấp xuống chứ không thay bằng vật liệu giả.