Chuyên môn · Sau kiểm tra: làm mới hay làm lại

Kiểm tra trước, chiến lược sau: thứ tự không đảo được

Bỏ qua kiểm tra thương hiệu, Anh / Chị không mất bước chuẩn bị, mà mất luôn khả năng biết mình đang chữa đúng chỗ hay không.

Chốt nhanh

Chiến lược dựng trên phỏng đoán của người trong cuộc rất dễ giải nhầm bài toán. Kiểm tra thương hiệu thiết lập một baseline (số liệu nền) khách quan về hiện trạng thương hiệu, để hướng đi mới đứng trên bằng chứng thật thay vì cảm nhận của lãnh đạo. Bỏ qua bước này, Anh / Chị có nguy cơ đầu tư lớn vào một chiến lược chữa sai chỗ.

Đối sánh nhanh
Nên chọn hướng này khi
  • chuẩn bị đầu tư lớn vào marketing hoặc tái định vị
  • chuẩn bị gọi vốn, cần baseline khách quan trước
  • đội ngũ mỗi người nhìn thương hiệu một góc khác nhau
Chưa cần khi
  • thương hiệu quá mới (dưới 6 tháng đến 1 năm), chưa đủ dữ liệu
  • đã chắc chắn làm lại thương hiệu 100%, có thể bỏ qua kiểm tra thương hiệu

Nhiều doanh nghiệp bước vào dự án thương hiệu với một kết luận đã có sẵn trong đầu: thương hiệu đang yếu chỗ này, cần làm mạnh chỗ kia. Cảm nhận đó không sai, nhưng nó vẫn là cảm nhận. Vấn đề xảy ra khi chiến lược mới được xây dựng nguyên vẹn trên nền cảm nhận đó, không qua kiểm chứng. Anh / Chị đầu tư thật, nhưng đang chữa bệnh qua mô tả của người nhà, chứ không phải kết quả xét nghiệm.

Chiến lược không có baseline là xây trên cát

Baseline (số liệu nền) là bức ảnh chụp trạng thái thương hiệu tại một thời điểm cụ thể. Nó cho biết khách hàng đang nhận ra thương hiệu như thế nào, liên tưởng đến điều gì, tin tưởng hay hoài nghi ở điểm nào. Không có bức ảnh đó, mọi mục tiêu chiến lược đều thiếu điểm xuất phát rõ ràng.

Khung đo lường Keller CBBE (mô hình vốn thương hiệu dựa trên nhận thức khách hàng) cho rằng một hệ đo lường tốt phải đạt ba điều: lặp lại được theo thời gian, gắn với các tầng nhận thức của khách, và có thêm chỉ số hành vi thực tế. Kiểm tra thương hiệu chính là bước thiết lập hệ đó. Không có nó, Anh / Chị không có gì để đối chiếu khi đánh giá chiến lược về sau có hiệu quả hay không.

Rủi ro lớn nhất: giải nhầm bài toán

Người trong cuộc, dù am hiểu ngành, có một điểm mù cố hữu: họ biết quá nhiều về sản phẩm và quá ít về trải nghiệm của người ngoài. Lãnh đạo thường nghĩ khách hàng đang phân vân vì giá, trong khi khách thật sự phân vân vì không tin tưởng. Hoặc ngược lại.

Kiểm tra thương hiệu buộc tổ chức đối mặt với bằng chứng thật: khách nghĩ gì, không phải lãnh đạo nghĩ khách nghĩ gì. Đây là sự khác biệt mang tính quyết định khi quy mô đầu tư sắp tới là lớn, chẳng hạn tái ra mắt, mở rộng thị trường, hoặc chuẩn bị gọi vốn.

Khi nào bắt buộc kiểm tra thương hiệu, khi nào có thể bỏ qua

Kiểm tra thương hiệu trước là bắt buộc khi Anh / Chị chuẩn bị đầu tư lớn vào marketing, tái định vị thương hiệu, hoặc gọi vốn. Trong những tình huống này, mỗi quyết định sai về hướng đi đều kéo theo chi phí thật và thời gian thật.

Có thể bắt tay ngay vào chiến lược trong hai trường hợp: thương hiệu quá mới, dưới sáu tháng đến một năm, chưa tích luỹ đủ dấu vết cảm nhận để kiểm tra thương hiệu có giá trị. Hoặc khi quyết định làm lại hoàn toàn đã chắc chắn và không thể thay đổi. Ngoài hai trường hợp đó, kiểm tra thương hiệu gần như luôn đáng làm trước.

Tại sao cần bên độc lập

Người đã thiết kế thương hiệu cũ có thiên vị tự nhiên, dù không cố ý. Khi tự đánh giá, họ có xu hướng tìm bằng chứng xác nhận lựa chọn cũ đúng, hơn là tìm bằng chứng chỉ ra lựa chọn đó sai. Đây là cơ chế nhận thức bình thường của não bộ, không phải vấn đề đạo đức.

Một bên không có lợi ích gắn với các quyết định cũ sẽ đặt câu hỏi khác, nhìn dữ liệu khác, và kết luận từ bằng chứng thay vì từ lịch sử. Điều đó không có nghĩa là mọi thứ từ trước đều sai, mà là kết luận về sau đáng tin hơn vì nó không bị lọc qua lăng kính tự bảo vệ.

Báo cáo sức khoẻ thương hiệu sau kiểm tra là số liệu nền để đối chiếu về sau, trước khi gọi vốn, tái ra mắt, hay đo hiệu quả marketing. Có nền đó rồi thì chiến lược mới không xây trên cát.

Sinh Vũ, dịch vụ đánh giá sức khoẻ thương hiệu

Lỗi thường gặp khi bỏ qua kiểm tra thương hiệu

  • Dựng chiến lược trên trực giác của lãnh đạo mà không kiểm chứng khách hàng thật sự nghĩ gì.
  • Để chính đội ngũ đã thiết kế thương hiệu cũ tự đánh giá, dẫn tới kết luận thiếu khách quan.
  • Xem kiểm tra thương hiệu là thủ tục thừa, bỏ qua để tiết kiệm thời gian, rồi phát hiện mình đã tiêu tiền vào sai chỗ sau khi chiến lược triển khai xong.
  • Không có baseline, nên sau khi thực thi chiến lược cũng không đo được mình có tiến bộ hay không.
Công cụ mang về

Bảng kiểm quyết định

Chủ đề: Vì sao phải kiểm tra thương hiệu trước khi làm chiến lược. Cẩm nang Sinh Vũ, sinhvu.com

0 trên 7 mục

Bấm chọn từng mục Anh / Chị thấy đúng, rồi bấm in hoặc lưu thành PDF để mang theo.

Dấu hiệu cho thấy Anh / Chị nên làm
Câu hỏi cần trả lời trước khi quyết định

Nếu Anh / Chị đánh dấu phần lớn ở nhóm dấu hiệu trên, đây là lúc nên trao đổi kỹ hơn. Sinh Vũ có thể cùng Anh / Chị soi lại và đề xuất hướng đi.

Nguồn tham khảo

Sinh Vũ: Dịch vụ S4, bộ bằng chứng và kết quả bàn giao (S4.json). Khung Keller CBBE và ứng dụng đo lường brand health, tổng hợp từ Young Urban Project và Umbrex.

Câu hỏi thường gặp

Thương hiệu còn mới, chưa hoạt động lâu, có cần kiểm tra thương hiệu không?

Nếu thương hiệu hoạt động dưới sáu tháng đến một năm, chưa có đủ dữ liệu thực tế để kiểm tra thương hiệu có giá trị. Trong trường hợp đó, Anh / Chị có thể bắt tay ngay vào xây dựng chiến lược. Kiểm tra thương hiệu có ý nghĩa nhất khi thương hiệu đã tiếp xúc đủ với thị trường và để lại dấu vết cảm nhận thật sự trong tâm trí khách hàng.

Chúng tôi đã biết mình muốn làm lại hoàn toàn, có cần kiểm tra thương hiệu không?

Nếu quyết định làm lại một trăm phần trăm đã chắc chắn và không thể thay đổi, Anh / Chị có thể bỏ qua kiểm tra thương hiệu và bắt tay ngay vào chiến lược mới. Tuy nhiên, trong hầu hết trường hợp thực tế, quyết định làm lại thương hiệu toàn bộ thường được đưa ra khi chưa biết rõ phần nào đang thật sự hỏng. Cũng chưa rõ phần nào vẫn còn giá trị cần giữ lại. Kiểm tra thương hiệu giúp phân biệt hai phần đó trước khi bỏ đi thứ đang hoạt động tốt.

Tại sao không để chính đội ngũ thiết kế thương hiệu cũ tự kiểm tra thương hiệu?

Người đã thiết kế thương hiệu cũ có xu hướng vô thức bênh vực lựa chọn của chính mình, ngay cả khi họ cố gắng khách quan. Đây là thiên vị nhận thức tự nhiên, không phải vấn đề đạo đức. Một bên độc lập, không có lợi ích gắn với các quyết định cũ, sẽ cho kết luận đáng tin hơn vì mỗi phát hiện đứng trên bằng chứng thật.

Bài viết là thông tin tham khảo. Phạm vi, giá và cam kết cụ thể của Sinh Vũ ghi trong hồ sơ đề xuất và hợp đồng đã ký.

← Về Kiểm tra sức khoẻ thương hiệu