Khi nào cần làm quy chuẩn nhận diện thương hiệu

Chốt nhanh

Quy chuẩn nhận diện trở nên đáng đầu tư khi số người cùng chạm vào thương hiệu vượt quá khả năng một người kiểm soát bằng cách nói miệng. Nếu chỉ một đến hai người tự làm mọi thứ và mọi thứ vẫn nhất quán, Anh Chị chưa cần một bộ luật dày. Ngưỡng quyết định không phải tuổi thương hiệu hay doanh thu, mà là số bàn tay chạm vào nó và số điểm chạm phải giữ đồng bộ.

Quy chuẩn nhận diện (brand guideline, tức bộ luật hướng dẫn dùng nhận diện thương hiệu) không phải thứ mọi doanh nghiệp cần làm ngay. Đây là điểm nhiều chủ doanh nghiệp nhầm lẫn theo cả hai chiều: hoặc đổ tiền làm bộ luật dày khi chưa cần, hoặc trì hoãn đến khi nhận diện đã vỡ trận nhiều tháng mới bắt tay gom lại. Sinh Vũ đọc ngưỡng này theo một tiêu chí duy nhất: số bàn tay đang chạm vào thương hiệu.

Logo và quy chuẩn trả lời hai câu hỏi khác nhau

Logo trả lời câu hỏi "thương hiệu trông ra sao". Quy chuẩn trả lời câu hỏi "làm thế nào để ai cũng dùng đúng". Đây là hai lớp tài sản tách biệt và cần làm theo thứ tự.

Bộ nhận diện là tài sản gốc gồm logo, màu sắc, kiểu chữ, mẫu đồ họa. Quy chuẩn là bộ luật quy định cách dùng tài sản đó trong từng tình huống cụ thể. Một bộ nhận diện đẹp không tự đảm bảo người khác dùng đúng. Khi không có luật, mỗi người mỗi tay sẽ tự điều chỉnh theo cách họ thấy hợp lý, và nhận diện dần lệch đi dù tài sản gốc vẫn còn đó.

Càng nhiều người chạm vào nhận diện thì một bộ luật rõ càng tiết kiệm thời gian và bảo vệ tài sản đã đầu tư.
Sinh Vũ A2, dữ liệu dịch vụ chính thức

Các yếu tố cần cân nhắc trước khi quyết định

Số người chạm vào nhận diện: nhân viên nội bộ, cộng tác viên tự do, xưởng in, đại lý truyền thông. Càng nhiều đầu mối, rủi ro lệch bản càng lớn.
Số điểm chạm phải giữ đồng bộ: mạng xã hội, bao bì, biển hiệu, tài liệu kinh doanh, kênh số. Mỗi điểm chạm thêm vào là một nơi có thể sai.
Tần suất xuất tài sản mới: nếu mỗi tuần phải làm ấn phẩm mới mà không có khuôn chung, thời gian chỉnh sửa và phê duyệt sẽ tích lũy nhanh.
Chi phí đang trả vì sai lệch: số lần làm lại, số lần in sai, số lần phải họp để thống nhất lại cách dùng màu hay font chữ.
Sự kiện sắp tới: mở chuỗi, nhượng quyền, gọi vốn, tuyển thêm đội thiết kế. Những mốc này thường là thời điểm hợp lý nhất để chuẩn hóa.

Khi nào nên làm, khi nào chưa cần, khi nào chưa được làm

Nên làm ngay: Nhiều người và đối tác cùng chạm vào nhận diện. Xuất tài sản thường xuyên. Sắp mở rộng chuỗi hoặc nhượng quyền. Đang mất thời gian và tiền vì làm lại do lệch bản.

Chưa cần vội: Chỉ một đến hai người tự làm và vẫn nhất quán. Số điểm chạm ít và ổn định. Ngân sách nên dồn cho nhận diện gốc hoặc hoạt động bán hàng trước. Có thể bắt đầu bằng một bản tĩnh gọn, vài trang PDF, đủ để tạo lan can khi thương hiệu còn đang định hình.

Chưa được làm: Chưa có bộ nhận diện gốc. Không viết luật cho thứ chưa tồn tại. Phải làm nhận diện trước, rồi mới viết luật dùng nó.

Lỗi thường gặp ở hai thái cực

Làm quá sớm, quá dày: Doanh nghiệp mới chỉ có một đến hai người dùng mà đã đặt làm bộ quy chuẩn nhiều chục trang cho có vẻ chuyên nghiệp. Kết quả là tài liệu không ai mở, tiền đã tiêu.
Đợi quá lâu: Nhận diện đã vỡ trận nhiều tháng vì mỗi người dùng một kiểu, đến lúc gom lại thì phải chuẩn hóa lại gần như từ đầu, chi phí cao hơn nhiều so với làm đúng thời điểm.
Nhầm logo với quy chuẩn: Nghĩ rằng có logo đẹp là đủ. Không ai viết luật, nên mỗi người áp một kiểu, và sau vài tháng nhận diện mất đi sự nhất quán mà chủ doanh nghiệp không hiểu tại sao.

Góc nhìn của Sinh Vũ

Sinh Vũ không đọc ngưỡng làm quy chuẩn theo tuổi thương hiệu hay doanh thu. Ngưỡng thật là số bàn tay chạm vào thương hiệu và số điểm chạm phải giữ đồng bộ.

Khi Anh Chị đến với dịch vụ A2 của Sinh Vũ, bước đầu tiên luôn là soát xét nhận diện hiện có: logo gốc đang ở dạng nào, màu nào đang thực sự được dùng trên các kênh, luật nào đã ngầm hình thành, chỗ nào đang lệch. Bước này thường lộ ra các điểm vỡ mà doanh nghiệp đang trả chi phí mà chưa thấy rõ.

Nếu Anh Chị đến và chưa có bộ nhận diện gốc, Sinh Vũ nói thẳng: làm nhận diện trước. Không bán bộ luật cho thứ chưa tồn tại.

Nguồn tham khảo

Sinh Vũ A2.json, dữ liệu dịch vụ chính thức; Sinh Vũ a2-brand-guideline.md; Bynder, Brand Guidelines Definition; FlippingBook, How to Create a Brand Book.

Câu hỏi thường gặp

Startup mới ra mắt có cần làm quy chuẩn ngay không?

Chưa cần nếu đội còn nhỏ và một người vẫn kiểm soát được toàn bộ đầu ra. Ưu tiên hơn lúc này là hoàn thiện bộ nhận diện gốc: logo, màu, chữ. Khi bắt đầu thuê thêm người hoặc làm việc với xưởng in, cộng tác viên bên ngoài thì một bản quy chuẩn gọn nhẹ sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian chỉnh sửa về sau.

Chúng tôi đã có logo nhưng chưa có quy chuẩn, mỗi người dùng một kiểu. Bắt đầu từ đâu?

Bước đầu tiên là soát xét những gì đang có: logo gốc đang ở dạng nào, màu nào đang được dùng trên các kênh, font chữ nào đang thực sự xuất hiện. Từ đó mới thấy rõ luật nào đã ngầm hình thành và chỗ nào đang vỡ trận. Sinh Vũ gọi bước này là kiểm tra nhận diện, và nó thường lộ ra các lệch bản đang khiến Anh Chị tốn tiền làm lại mà chưa để ý.

Quy chuẩn nhận diện khác bộ nhận diện ở chỗ nào?

Bộ nhận diện là tài sản gốc: logo, màu, chữ, mẫu đồ họa. Quy chuẩn nhận diện là bộ luật hướng dẫn cách dùng tài sản đó đúng trong mọi tình huống. Logo đẹp không tự đảm bảo người khác dùng đúng. Khi chưa có luật, mỗi người áp một kiểu, và nhận diện dần mất đi tính nhất quán dù tài sản gốc vẫn còn đó.