Tên trùng nhãn hiệu: xử lý đúng bước

Phát hiện tên mình đang xét trùng hoặc gần trùng với một nhãn hiệu đã được bảo hộ là tín hiệu cần dừng lại, không phải tín hiệu để tìm cách điều chỉnh nhỏ rồi tiếp tục. Bước đúng tiếp theo phụ thuộc vào mức độ xung đột, không phải vào cảm giác chủ quan của Anh Chị về sự khác biệt.

Tiêu chí pháp lý không phải trực giác

Luật nhãn hiệu tại Việt Nam, cũng như chuẩn quốc tế theo Hiệp định TRIPS (Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ), dùng tiêu chí trung tâm là "likelihood of confusion", tức khả năng gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng về nguồn gốc hàng hóa hoặc dịch vụ. Hai tên không cần giống hệt nhau mới xung đột. Chỉ cần đủ tương tự để người tiêu dùng trung bình nhầm lẫn là đã vi phạm.

Cơ quan xét điều này là Cục Sở hữu trí tuệ và tòa án, không phải Anh Chị. Đây là lý do tự đánh giá "tên mình khác đủ rồi" là lỗi rủi ro cao nhất trong giai đoạn đặt tên.

Ba chiều tương tự cần kiểm tra

Khi đánh giá mức độ xung đột, luật sư sở hữu trí tuệ thường xem xét đồng thời ba chiều:

• Âm thanh (phonetic similarity): Tên nghe có phát âm gần giống không, dù cách viết khác.
• Nghĩa (semantic similarity): Tên có cùng hoặc gần nghĩa không, kể cả khi viết bằng ngôn ngữ khác nhau.
• Hình thức (visual similarity): Cách viết, cấu trúc chữ có trông giống nhau không khi người tiêu dùng nhìn nhanh.

Ngoài ra, nhóm hàng hóa hoặc dịch vụ (phân loại Nice) là yếu tố quyết định phạm vi xung đột. Trùng tên nhưng khác nhóm hoàn toàn có thể không xung đột. Tuy nhiên, nếu nhãn hiệu gốc thuộc diện nổi tiếng, phạm vi bảo hộ có thể vượt ra ngoài nhóm đăng ký ban đầu.

Khi nào đổi tên, khi nào cần luật sư trước

Một tình huống đặc biệt là khi nhãn hiệu gốc dường như không còn hoạt động thực tế nhiều năm. Điều đó không đồng nghĩa với hết hiệu lực bảo hộ. Chủ nhãn hiệu vẫn có thể kiện bất kỳ lúc nào trong thời hạn bảo hộ còn hiệu lực. Luật sư cần xác minh trạng thái thực tế của đăng ký đó.

Nếu vì lý do chiến lược đặc biệt Anh Chị buộc phải giữ tên gần giống, con đường duy nhất có cơ sở pháp lý là tham vấn luật sư về khả năng thương lượng coexistence agreement, tức thỏa thuận cùng tồn tại với chủ nhãn hiệu gốc. Đây là phương án có chi phí cao và không chắc thành công, không phải lối thoát mặc định.

Lỗi thường gặp khi xử lý tình huống này

• Sửa cách viết nhỏ, thêm một chữ cái hoặc đổi dấu, rồi cho là đã thoát rủi ro. Âm thanh khi phát âm vẫn bị xét, không phải chỉ cách viết.
• Nghĩ rằng chưa bị kiện nghĩa là không có vấn đề. Chủ nhãn hiệu có quyền kiện bất kỳ lúc nào trong thời hạn bảo hộ.
• Nhầm tên doanh nghiệp đã đăng ký với Sở Kế hoạch và Đầu tư là đã được bảo hộ nhãn hiệu. Hai hệ thống này hoàn toàn độc lập nhau.
• Không kiểm tra lại sau khi đã thay đổi tên vì cho rằng phiên bản mới đủ khác. Mỗi phiên bản tên mới cần được tra cứu lại từ đầu.

Góc nhìn của Sinh Vũ

Trong quy trình đặt tên, khi phát hiện một phương án có xung đột, Sinh Vũ loại phương án đó khỏi danh sách và tiếp tục sáng tạo. Không có tên nào đáng giữ đến mức chấp nhận rủi ro pháp lý ngay từ đầu, đặc biệt khi David Aaker trong "Brand Leadership" đã chỉ rõ tên thương hiệu là tài sản chiến lược dài hạn: rủi ro ở bước này sẽ nhân lên theo từng tháng Anh Chị xây dựng thương hiệu trên nền đó.

Sinh Vũ không tư vấn pháp lý và không thay thế ý kiến của luật sư sở hữu trí tuệ trong tình huống tranh chấp cụ thể. Vai trò của Sinh Vũ là giúp Anh Chị nhận ra khi nào cần dừng sáng tạo để hỏi đúng người.

Hai tên không cần giống hệt nhau mới xung đột. Chỉ cần đủ tương tự để người tiêu dùng trung bình nhầm nguồn gốc là đã vi phạm.

Hiệp định TRIPS, WTO; Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam