Khi nào chưa nên làm website? Làm gì trước?

Chốt nhanh

Chưa nên làm website khi Anh / Chị chưa chốt được bán cái gì cho ai, chưa có nội dung và hình ảnh thật, hoặc định vị thương hiệu còn đang thay đổi. Dựng trang trên một nền chưa rõ chỉ tốn tiền và tạo việc làm lại. Việc cần ưu tiên trước thường là chiến lược định vị, nội dung, hoặc kiểm chứng rằng sản phẩm đã có người thật sự mua.

Làm website là một quyết định đầu tư, không phải bước đầu tiên mặc định của mọi doanh nghiệp. Sinh Vũ gặp khá nhiều trường hợp Anh / Chị bắt đầu dự án rồi mới phát hiện ra mình chưa sẵn sàng: nội dung chưa có, định vị còn đang thay đổi, hoặc thậm chí sản phẩm chưa có người thật sự trả tiền mua. Kết quả là dự án đình trệ, hoặc hoàn thành nhưng phải làm lại sau vài tháng. Trang này giúp Anh / Chị tự soi xem mình đang ở đâu trước khi quyết định.

Ba dấu hiệu cho thấy chưa nên bắt đầu

Không phải mọi doanh nghiệp đều chưa sẵn sàng, nhưng có ba dấu hiệu rõ nhất cho thấy làm website lúc này sẽ tạo ra việc làm lại:

Chưa chốt được bán gì, cho ai, khác biệt ở đâu. Đây là nền của toàn bộ nội dung trang: thông điệp chính, cấu trúc điều hướng, tên từng mục đều phụ thuộc vào ba câu này. Nếu câu trả lời còn thay đổi sau mỗi cuộc họp nội bộ, mọi thứ viết ra hôm nay sẽ phải viết lại.
Chưa có nội dung và hình ảnh thật. Trang web chạy bằng nội dung, không phải bằng khung bố cục. Theo nghiên cứu của Baymard Institute, người dùng dựa vào nội dung trang chủ để hiểu thương hiệu và quyết định ở lại hay rời đi. Nếu Anh / Chị chưa có bản mô tả dịch vụ rõ ràng, chưa có ảnh thật, chưa có chứng cứ niềm tin như đánh giá khách hàng hoặc danh mục công trình, thì dựng trang lên cũng không giữ được ai.
Sản phẩm hoặc dịch vụ chưa có người trả tiền mua. Nếu Anh / Chị đang trong giai đoạn thử nghiệm, chưa biết thị trường có chấp nhận hay không, thì một website hoàn chỉnh là khoản đầu tư quá lớn và quá sớm. Cách kiểm chứng đúng lúc này là tìm cách nhẹ hơn và rẻ hơn để xác nhận có người mua, rồi mới đổ nguồn lực vào hạ tầng.

Khi nào khoan, khi nào làm ngay

Khoan làm website khi: Anh / Chị chưa chốt định vị, chưa chuẩn bị được nội dung và hình ảnh, sản phẩm chưa có người mua xác nhận, hoặc kênh hiện tại như mạng xã hội hay giới thiệu trực tiếp đang chạy tốt và chưa xuất hiện điểm nghẽn nào mà website mới giải quyết được.

Làm ngay khi: Anh / Chị đã trả lời được bán gì cho ai và khác biệt ở đâu, đã có nội dung và hình ảnh sẵn sàng, và xác định được website là nút thắt tiếp theo cần tháo gỡ để tăng doanh thu hoặc uy tín.

Việc cần làm trước website

Tuỳ vào dấu hiệu Anh / Chị đang gặp, việc cần ưu tiên trước sẽ khác nhau:

Nếu định vị còn mơ hồ: Làm rõ ba câu hỏi nền trước. Bán gì cụ thể, cho nhóm khách hàng nào cụ thể, và tại sao họ nên chọn Anh / Chị thay vì người khác. Đây không cần phải là tài liệu dài, chỉ cần đủ ổn định để không thay đổi.
Nếu chưa có nội dung: Viết bản mô tả từng dịch vụ hoặc sản phẩm, chuẩn bị hình ảnh thật, thu thập phản hồi từ khách hàng đã dùng. Đây là nguyên liệu thô mà bất kỳ dự án website nào cũng cần có trước khi bắt đầu.
Nếu sản phẩm chưa kiểm chứng: Ưu tiên tìm cách bán được đơn đầu tiên qua kênh đơn giản hơn. Khi đã biết người mua là ai và họ mua vì lý do gì, Anh / Chị sẽ biết website cần nói gì.

Lỗi thường gặp khi bắt đầu quá sớm

Dựng website khi định vị chưa xong, rồi sau vài tháng phải làm lại toàn bộ nội dung và đôi khi cả cấu trúc trang vì hướng đi thay đổi.
Khởi động dự án mà chưa chuẩn bị nội dung, dẫn tới đình trệ giữa chừng vì không có gì để đưa vào trang. Dự án kéo dài, chi phí tăng, cả hai phía đều mệt.
Ưu tiên website trong khi nút thắt thật của doanh nghiệp là thứ khác hoàn toàn: chưa có sản phẩm người ta muốn mua, chưa có quy trình bán hàng, hoặc chưa có người chốt đơn.

Website không tạo ra nhu cầu. Nó chỉ phục vụ nhu cầu đã có. Nếu chưa biết nhu cầu đó là gì và ai đang có nó, trang web sẽ không giúp được gì.
Kinh nghiệm thực hành Sinh Vũ

Góc nhìn của Sinh Vũ

Sinh Vũ đặt giai đoạn khám phá và chiến lược ở đầu mỗi dự án chính xác vì lý do này: để phát hiện sớm nếu Anh / Chị chưa thật sự sẵn sàng dựng. Nếu bài toán thật của Anh / Chị là định vị hoặc nội dung, Sinh Vũ sẽ nói thẳng để Anh / Chị làm phần đó trước, thay vì để dự án website kéo dài hoặc tạo ra một cái vỏ mà không ai dùng được.

Danh sách chuẩn bị trước khi bắt đầu dự án cũng chính là bộ lọc đơn giản nhất để Anh / Chị tự soi: nếu trả lời được hết, Anh / Chị sẵn sàng. Nếu còn mắc ở bất kỳ điểm nào, đó là chỉ dấu để làm phần còn thiếu trước.

Nguồn tham khảo

Baymard Institute, nghiên cứu về hành vi người dùng trên trang chủ và tầm quan trọng của nội dung rõ ràng. Kinh nghiệm thực hành Sinh Vũ qua giai đoạn khám phá và chiến lược với các dự án thương hiệu tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tôi đang bán được hàng qua mạng xã hội rồi, vẫn chưa cần website sao?

Nếu kênh hiện tại đang tạo doanh thu ổn định và chưa có điểm nghẽn rõ ràng, thì website chưa phải ưu tiên ngay bây giờ. Câu hỏi đúng hơn là: website sẽ giải quyết bài toán nào cụ thể mà kênh hiện tại không làm được? Khi Anh / Chị trả lời được câu đó, thời điểm làm website sẽ tự rõ.

Định vị chưa xong thì tôi làm định vị mất bao lâu rồi mới làm website?

Không có con số cố định, vì mỗi doanh nghiệp khác nhau về mức độ rõ ràng ban đầu. Điều quan trọng hơn là Anh / Chị có thể trả lời được ba câu: bán gì, cho ai, khác biệt ở đâu. Khi ba câu đó có đáp án ổn định, tức là không còn thay đổi sau mỗi cuộc họp, thì đó là lúc sẵn sàng.

Tôi có thể vừa làm website vừa chỉnh định vị song song không?

Về lý thuyết là được, nhưng thực tế thường dẫn đến đình trệ giữa chừng hoặc làm lại nhiều lần. Nội dung trang, cấu trúc điều hướng, và thông điệp chính đều phụ thuộc vào định vị. Nếu định vị còn thay đổi, những thứ đó phải viết lại. Sinh Vũ khuyên chốt định vị trước, dù chỉ cần mức đủ dùng, rồi mới bắt đầu dự án website.