Chọn vật liệu bao bì thực phẩm: bắt đầu từ độ nhạy sản phẩm

Nhiều chủ thương hiệu thực phẩm bắt đầu từ câu hỏi sai: "Bao bì này trông đẹp không?" Câu hỏi đúng cần hỏi trước là: "Sản phẩm của mình sợ gì?" Oxy, độ ẩm, ánh sáng hay mùi từ bên ngoài thấm vào đều có thể phá hỏng chất lượng trước hạn dùng. Vật liệu bao bì tốt là vật liệu chặn đúng thứ sản phẩm cần chặn, không phải vật liệu đắt tiền nhất hay đẹp nhất.

Ba câu hỏi quyết định trước khi chọn vật liệu

Sinh Vũ bắt đầu mọi dự án bao bì thực phẩm bằng ba câu hỏi theo thứ tự sau:

• Sản phẩm nhạy với gì? Oxy oxy hóa dầu thơm trong cà phê rang rất nhanh. Ẩm làm mềm bánh quy và muối kết cục. Ánh sáng phá màu dầu ép lạnh. Mùi từ môi trường thấm vào gia vị xay. Xác định đúng tác nhân, Anh Chị mới biết cần rào cản (barrier, tức khả năng ngăn chặn tác nhân bên ngoài) ở mức nào.
• An toàn tiếp xúc thực phẩm ở đâu? Bất kỳ vật liệu nào chạm trực tiếp vào thực phẩm đều phải đạt QCVN 12:2011/BYT của Bộ Y tế, với giới hạn thôi nhiễm (migration limit, tức lượng chất từ bao bì có thể chuyển vào thực phẩm) theo từng loại vật liệu. Nếu Anh Chị xuất khẩu, cần kiểm tra thêm chuẩn của thị trường đích.
• Bán qua kênh nào? Kệ siêu thị cần chịu va đập và ánh đèn chiếu liên tục. Thương mại điện tử cần chịu vận chuyển nhiều tầng. Quà biếu cần cảm giác chất lượng ngay khi cầm trên tay. Kênh bán ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền cơ học và yêu cầu trình bày của bao bì.

Khi nào chọn hướng nào

Lỗi thường gặp cần tránh

• Dùng rào cản yếu cho sản phẩm nhạy: Chọn túi giấy đơn giản cho cà phê rang đặc sản rồi thắc mắc tại sao hàng mất mùi sau hai tuần. Đây là lỗi tốn kém nhất vì phải đổi cấu trúc màng giữa chừng.
• Dùng màng ghép cao cấp cho hàng khô ít nhạy: Tốn ngân sách bao bì không cần thiết, lại tạo thêm rác thải khó tái chế. Rào cản cao hơn mức sản phẩm cần không làm tăng chất lượng hay hạn dùng.
• Bỏ qua an toàn tiếp xúc ở khâu thiết kế: Mực in, lớp phủ (coating, tức lớp áo ngoài tạo bề mặt bóng hoặc mờ) và lớp dán bên trong đều phải kiểm tra tuân thủ. Vấn đề này thường lộ ra ở khâu công bố sản phẩm hoặc kiểm tra nhập khẩu, lúc đó chi phí sửa rất cao.

Ưu tiên cấu trúc đơn vật liệu tái chế được cho các mã ít nhạy. Chỉ dùng màng ghép nhiều lớp khi độ nhạy sản phẩm bắt buộc.

CEFLEX D4ACE Guidelines, Design for a Circular Economy

Góc nhìn của Sinh Vũ

Trong các dự án thực phẩm và đồ uống đã làm, Sinh Vũ nhận thấy lỗi phổ biến nhất không phải chọn sai màu hay font chữ, mà là chọn sai cấu trúc màng ngay từ đầu. Khi cấu trúc màng đã sai, đồ họa đẹp đến mấy cũng không cứu được chất lượng sản phẩm.

Quy trình của Sinh Vũ đặt câu hỏi vật liệu vào tuần nghiên cứu đầu tiên, trước khi vẽ bất kỳ đường nét nào. Với cà phê đặc sản theo vùng trồng, ví dụ, thông tin vùng trồng in trên túi có van thoát khí cần khớp cả về cấu trúc lẫn đồ họa. Sinh Vũ cũng kết nối nhà in phù hợp và kiểm tra tuân thủ nhãn thực phẩm trước khi chạy số lượng lớn, để tránh phát hiện vấn đề ở giai đoạn tốn kém nhất.

Câu hỏi thường gặp

Bao bì màng ghép nhiều lớp và bao bì đơn vật liệu khác nhau ra sao?

Màng ghép nhiều lớp (laminate) kết hợp nhiều vật liệu, chẳng hạn nhựa, nhôm, giấy, để đạt rào cản cao. Đơn vật liệu chỉ dùng một loại, thường dễ tái chế hơn nhưng rào cản thấp hơn. Với sản phẩm nhạy như cà phê rang hay gia vị xay, màng ghép là lựa chọn hợp lý. Với hàng khô ít nhạy như bánh quy cứng hoặc trà khô đóng hộp, đơn vật liệu hoặc giấy thường đủ dùng và tối ưu chi phí hơn.

QCVN 12 là gì và Anh Chị có cần lo không?

QCVN 12:2011/BYT là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn vệ sinh đối với bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp thực phẩm, do Bộ Y tế ban hành. Bất kỳ vật liệu nào chạm vào thực phẩm đều phải đáp ứng giới hạn thôi nhiễm theo quy chuẩn này. Nếu Anh Chị xuất khẩu, cần kiểm tra thêm chuẩn của thị trường đích. Sinh Vũ kiểm tra tuân thủ điều này trước khi chạy số lượng lớn để tránh vướng mắc ở khâu công bố sản phẩm.